5 manieren om erfbelasting te besparen (legaal)

"We hebben ons hele leven netjes belasting betaald over dit geld. Ik wil gewoon zwart-op-wit zien hoeveel de kinderen straks moeten ophoesten — en wat we daar nú nog aan kunnen doen." Zo begon een gesprek in mijn spreekkamer, en het vat samen waarom dit artikel bestaat. Erfbelasting besparen is geen trucage: de wet biedt zelf de ruimte. U moet die ruimte alleen op tijd en op de juiste manier gebruiken. Vijf manieren, van eenvoudig naar geavanceerd.

1. Schenk jaarlijks belastingvrij

De simpelste besparing: wat u tijdens uw leven schenkt, zit straks niet meer in de nalatenschap. Aan uw kinderen mag u elk jaar een bedrag belastingvrij schenken (in 2025 was dat € 6.713 per kind; het bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd), aan kleinkinderen en anderen een kleiner bedrag.

Rekenvoorbeeld: schenkt u twee kinderen tien jaar lang de jaarlijkse vrijstelling, dan verlaat ruim € 130.000 de nalatenschap. Valt hun erfenis straks in de 20%-schijf, dan bespaart dat meer dan € 26.000 aan erfbelasting. Zonder notaris, zonder constructie — alleen discipline.

Let op de 180-dagenregel: schenkingen gedaan binnen 180 dagen vóór het overlijden worden voor de erfbelasting alsnog bij de nalatenschap geteld.

2. Gebruik de eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling

Voor kinderen tussen 18 en 40 jaar bestaat daarnaast een eenmalig verhoogde vrijstelling (in 2025 ruim € 32.000, vrij te besteden; voor een dure studie geldt een hoger bedrag). Eén keer per kind, en de leeftijdsgrens is hard — de 40e verjaardag van het kind (of van diens jongere partner) is de deadline. Wie dit combineert met de jaarlijkse schenkingen uit manier 1, kan per kind al gauw anderhalve ton belastingvrij overhevelen in tien jaar.

3. Regel uw partnerschap goed — vooral als u samenwoont

De partnervrijstelling is met € 828.035 (2026) veruit de grootste vrijstelling, met het laagste tarief (10/20%). Maar u moet voor de Successiewet wél "partner" zíjn. Gehuwden en geregistreerde partners zijn dat automatisch. Samenwoners alleen als ze aan de voorwaarden voldoen — kort gezegd: minstens zes maanden op hetzelfde adres én een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting (of vijf jaar onafgebroken samenwonen op hetzelfde adres).

Zonder dat contract erft uw partner als "derde": vrijstelling € 2.769 en tarief 30/40%. Bij een erfenis van € 400.000 is het verschil tussen wel en geen samenlevingscontract dan al snel ruim € 130.000 aan belasting. Geen enkele besparingstip op deze lijst levert zó veel op voor zó weinig moeite.

4. Zet een renteafspraak op de kindsdelen in het testament

Bij de wettelijke verdeling krijgen de kinderen hun erfdeel als niet-opeisbare vordering op de langstlevende. De wet rekent met 6%: draagt die vordering minder rente, dan wordt een deel van het kindsdeel fiscaal naar de langstlevende geschoven (het "fictief vruchtgebruik") — en die heeft een enorme vrijstelling. Draagt de vordering juist wél (samengestelde) rente tot 6%, dan groeit het kindsdeel belastingvrij aan en is er bij het tweede overlijden minder belast vermogen.

Welke kant voordelig is, verschilt per gezin: het hangt af van de leeftijd van de langstlevende, de omvang van het vermogen en de vraag of u de heffing bij het eerste of het tweede overlijden wilt drukken. Een opvullegaat in het testament geeft de langstlevende zelfs de keuze om dit ná het overlijden optimaal af te stellen. Dit is bij uitstek iets om vooraf door te rekenen — de verschillen lopen in de duizenden euro's.

5. Laat de kleinkinderen mee-erven

Elk kleinkind heeft een eigen vrijstelling van € 26.230 (2026). Neemt u in uw testament een legaat ter grootte van die vrijstelling op voor ieder kleinkind, dan gaat dat bedrag belastingvrij een generatie verder — vermogen dat anders eerst bij uw kinderen belast zou worden (en later bij hun overlijden nóg een keer). Met vier kleinkinderen haalt u zo ruim een ton uit de dubbele heffing.

Boven de vrijstelling betalen kleinkinderen 18/36% — meer dan kinderen, maar vaak nog steeds minder dan tweemaal 10/20% over hetzelfde vermogen.

Wat u vooral níet moet doen

Wachten. Bijna elke route hierboven werkt op z'n best als er nog jaren de tijd is: schenkingsreeksen hebben looptijd nodig, een testament wijzigen kan alleen bij leven en helder verstand, en de 180-dagenregel maakt last-minute schenken zinloos. De duurste nalatenschappen die ik voorbij zie komen, zijn die waar "we het er nog eens over zouden hebben".

Eerst rekenen, dan regelen

Welke van deze vijf voor ú het meeste oplevert, is een rekensom — geen kwestie van gevoel. Met onze gratis rekentool ziet u binnen een paar minuten hoeveel erfbelasting uw erfgenamen in de huidige situatie betalen. Daarna kunt u scenario's vergelijken: wat scheelt een schenkingsreeks, een renteafspraak of een opvullegaat, doorgerekend op uw eigen cijfers? Zo komt u bij de notaris aan tafel met een concreet plan in plaats van een vage zorg.

Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk advies. Genoemde bedragen gelden voor het aangegeven jaar en worden jaarlijks geïndexeerd. Laat de uitvoering (testament, schenkingsakte, samenlevingscontract) altijd door een notaris begeleiden.